Từ một món ăn đường phố Nam Định cuối thế kỷ XIX đến món quốc hồn quốc tuý xuất hiện trên mọi ngõ ngách thế giới — câu chuyện 130 năm của một bát phở.
Phở xuất hiện lần đầu ở làng Vân Cù (Nam Định) cuối thế kỷ 19 — một món ăn đường phố được gánh đi bán dạo bằng đôi gánh tre.
Ước tính xuất hiện lần đầu cuối thế kỷ 19 tại Nam Định — cách đây hơn 130 năm.
Có nhiều giả thuyết — người thì cho là từ "pot-au-feu" (món hầm Pháp), người thì bảo từ "ngầu nhục phấn" (bánh phở Quảng Đông). Sự thật có lẽ ở giữa hai.
Phở không chỉ là món ăn — đó là một lát cắt của linh hồn người Việt, trao truyền qua từng thế hệ.— Nguyễn Tuân, "Phở", 1957
Phở tràn lên Hà Nội. Hàng phở gánh xuất hiện khắp 36 phố phường.
Sau Hiệp định Genève, phở theo dòng người Bắc di cư vào Sài Gòn.
Gặp gỡ văn hoá Nam Bộ, phở được biến tấu: thêm giá đỗ, rau húng quế, tương đen, tương ớt. Ra đời phở Nam — ngọt hơn, đậm rau thơm hơn phở Bắc truyền thống.
Phở theo chân người Việt tị nạn vượt đại dương, có mặt ở California, Paris, Sydney.
Năm 2024, "Nghề phở Hà Nội" và "Nghề phở Nam Định" chính thức được Bộ Văn hoá công nhận là Di sản văn hoá phi vật thể quốc gia — bước đệm để tiến tới UNESCO.
Xương bò nướng qua lửa than, thêm hồi, quế, thảo quả, đinh hương — ninh liu riu 12 tiếng.
Ngày của Phở — Việt Nam chính thức công nhận ngày 12 tháng 12 là ngày tôn vinh phở, từ năm 2017.
Ở đâu có người Việt — ở đó có phở. Và ở đâu có phở — ở đó có một mẩu quê hương.— Vô danh · Tạp chí ẩm thực 2023
Có thể là chuyện của gia đình bạn, của ông bà bạn, của Hà Nội một sáng đông, của Sài Gòn một đêm mưa — hay của một người Việt xa quê đang ăn trong một góc thế giới.